To Heads of Missions and International Organizations to
Observation mission of COE Congress of Local Authorities
Elections présidentielles et l'état de la societé civile en Arménie
Un an après les événements tragiques qui ont suivi les dernières élections présidentielles en Arménie, nous vous invitons à une conférence-débat (comprenant la projection d’un film documentaire sur les événements du 1er mars 2008).
Dans l’ombre des tourments et des crises internationaux récents, les rivalités politiques de la République d’Arménie ont été écartées par des medias occidentaux. Néanmoins, il est important de continuer à suivre de près ce moment fragile pour la création de l’état de droit en Arménie, car tout espoir d’avoir une société juste et véritablement prospère peut en dépendre.
La conférence aura lieu le dimanche 1er mars 2009, de 13h30 à 16h00, à l’adresse suivante:
Maison des Solidarités et des Associations, 10-18, rue des Terres au Curé, 75013 Paris.
Pour confirmer votre participation et pour tout renseignement : sda.europe@free.fr.
L'entrée est libre.
Comité de Soutien à la Démocratie en Arménie
Parti Social-Démocrate Hentchakian
Solidarité Franco-Arménienne
Collectif Démocratie pour l'Arménie
Comité Européen de Défense des Prisonniers Politiques en Arménie
Հոդված 6. «ԼԱՎ ՏՂԵ՞ՐՔ, ԹԵ՞ ԼԱՎ ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ»
Հայկական Ժամանակ, 9.05.2008
Այսօր էլ դեռ հաճախ կարելի է ականատես դառնալ կամ ներգրավվել քաղաքական բնույթի կենցաղային խոսակցությունների եւ բանավեճերի մեջ, որոնց հիմնական շեշտադրումը «սրանց» ու «նրանց» համեմատությունն է՝ «սրանք» մի բան չեն, բայց նրանք էլ ավելի լավը չեն, բա ի՞նչ կփոխվի, եթե «սրանց» փոխենք «նրանցով» եւ այլն:
Հետաքրքիր է, որ այս ոճի դատողությունները բնորոշ են ոչ միայն միջին կրթական ցենզ ունեցող հայաստանցիներին, այլեւ իրենց մտավորական համարող շատ ու շատ մարդկանց, այդ թվում` արտասահմաններում ապրած կամ ապրող: Զարմանալի է այստեղ այն, որ, փաստորեն, ստացվում է` արտաքուստ դավանելով ազատական, ժողովրդավարական եւ այլ «պուպուշ» արժեքներ` իրականում մտավորականության այդ մասը միանգամայն այլ մտածողության կրող է: Դժվարանում եմ տալ այդ մտածողության ստույգ անվանումը, բայց երեւի դա կարելի է կոչել հեքիաթային, հրաշք սպասող, մի տեսակ մանկամիտ մտածողություն: Ի դեպ, հեքիաթային մտածելակերպը առհասարակ բավականին լայն տարածում ունի մեզանում, եւ դա է պատճառը պետականության կառուցման գործում մեր բազմաթիվ ձախողումների: Օրինակ, երբ Ռ. Քոչարյանը փետրվարի վերջին փոխանակ հասարակությանը առաջարկեր երկրում տեղի ունեցող զանգվածային բողոքի վերլուծական ու հասարակագիտական բացատրությունը, ինչը վայել կլիներ նախագահին, պնդում էր, թե հանրահավաքի մասնակիցներին հրապարակում պահում են զանազան հնարքների միջոցով, ակնհայտ դարձավ, որ այդ մարդը կրող է ոչ թե իրատեսական, այլ հեքիաթային մտածելակերպի, իսկ նրա «հնարներ»-ը ոչ այլ ինչ են, քան հեքիաթներում հիշատակվող կախարդական «հունարներ»-ը: Պարզ է, որ այսպիսի մակարդակով ժամանակակից եւ մրցունակ պետություն կառուցելը անհնար է: Վերադառնանք, սակայն, «սրանց» ու «նրանց» թեմային: Այստեղ եւս ակնհայտ է հեքիաթային ոչ իրատեսական մտածելակերպը, քանի որ բանավեճը «սրանց» ու «նրանց» անձնական հատկանիշների համեմատության մակարդակ տեղափոխողները, փաստորեն, ենթադրում են, որ Հայաստանում իրական փոփոխություններ կարող են լինել միայն այն ժամանակ, երբ իշխանության գա մի ինչ-որ «լավ տղերքի» խումբ, որը կտարբերվի «սրանցից» ու «նրանցից»: Այսինքն` այս մարդիկ եւս սպասում են հրաշքի, մանավանդ որ սեփական մասնակցությունը փոփոխությունների գործընթացում նրանք չեն տեսնում: Ինչ-որ տեղից, անհայտ պայմաններում պետք է ձեւավորվեն այդ լավ տղերքը, որոնք կլինեն լավ, մաքուր, ազնիվ, անկաշառ ու մի օր էլ նույնպես անհայտ մեխանիզմներով կգան իշխանության: Իհարկե, երբ այդպես բացահայտ այս մտածողության կետերը շարադրում ես, ակնհայտ է դառնում դրա անհեթեթ բնույթը: Բայց եթե ուշադիր լինենք, հենց այդպես էլ մտածում է մեր երկրի բնակիչների մի զգալի մասը, կամ հենց սա է հետեւում որպես «սրանց» ու «նրանց» մասին վեճի տրամաբանության արդյունք: Իրոք, եթե խնդիրը միայն «սրանց» ու «նրանց» անձնական հատկանիշների, վատը կամ լավը լինելու մեջ է, հետեւաբար ելքը այն է, որ պետք է գտնել «սրանցից» ու «նրանցից» դուրս գտնվող մի այլ՝ «լավ տղերքի» խումբ, որը եւ պետք է լուծի եղած բոլոր հարցերը: Նորից եմ ուզում շեշտեմ` ինչքան էլ թղթի վրա շարադրած այս մտածողությունը անհեթեթ չթվա, պետք է խոստովանենք, որ շատերս, թեկուզ ենթագիտակցորեն, «լավ տղերքի» հայտնության սպասումի մեջ ենք: Բայց եթե ցանկանում ենք դուրս գալ հեքիաթների աշխարհից դեպի պետականության կառուցում, պետք է գիտակցենք, որ լավ տղերքը երբեք չեն գա: Այդքան շատ լավ տղա ուղղակի չկա, որպեսզի կարողանաս կառավարական ապարատի բոլոր օղակները դրանցով լցնես: Լավ տղան էլ պայմանական հասկացողություն է. բոլորս էլ մարդ ենք եւ ունենք ամենքս մեր թույլ կողմը: Ոչ մի երաշխիք չկա, որ գալով իշխանության եւ ստանալով այն հնարավորությունները, որոնք այսօր առկա են Հայաստանում իշխանության մոտ գտնվող մարդու համար, ասենք` հենց տողերիս հեղինակը «լավ տղուց» դառնա շատ «վատ տղա»:
Բայց ի՞նչ անել այդ դեպքում: Մարդկությունը հնից ի վեր մի շատ պարզ մեխանիզմ է ստեղծել, եւ այս առումով հեծանիվ հորինել պետք չէ: Դա իշխանության սահմանափակման մեխանիզմն է: Բայց միայն թղթի վրա սահմանել այդ մեխանիզմի կանոնները բավական չէ, քանի որ ցանկացած իշխանություն, այդ թվում` «լավ տղերքից» ձեւավորված իշխանությունը, բնազդաբար ձգտում է անսահմանափակության եւ տարածվում է այնքան, մինչեւ չի հանդիպում լուրջ արգելքների: Հետեւաբար իշխանության սահմանափակումը հնարավոր է միայն ակտիվ հասարակության պայմաններում: Իհարկե, այս ամենը հայտնություն չէ, եւ կարող է թվալ, որ անտեղի հիշեցնում ենք հանրահայտ ճշմարտություններ: Բայց իրականում հիշեցումն անտեղի չէ, որովհետեւ դա հնարավորություն է տալիս ճիշտ եւ աներկբա կողմնորոշվելու այսօրվա իրավիճակում եւ դուրս գալ «սրանց» ու «նրանց», «նախկինների» ու «ներկաների» մասին տաղտկալի վեճերի անվերջ եւ անպտուղ ցիկլից: Պետք է ընտրել ոչ թե «սրանց» ու «նրանց» միջեւ, ոչ թե «վատի» ու «վատթարագույնի» միջեւ, ինչպես ներկայացնում են շատերը, այլ առհասարակ այդ համատեքստից դուրս՝ ընտրել հասարակության ակտիվացման եւ իշխանության սահմանափակման գործընթացի կողմը: Եւ այս առումով այսօր Հայաստանում մի հրաշալի իրավիճակ է: Անուրանալի է նոր Շարժման դերը այս իրավիճակի ստեղծման մեջ, եւ այս առումով վեճերը նախկինի մասին ուղղակի անիմաստ են դառնում: Մեր աչքի առաջ ձեւավորվում է ակտիվ հասարակություն: Բավական է միայն վերհիշել վերջին շրջանի դատավարությունները եւ ժողովրդի մասնակցությունը դրանցում, «ԳԱԼԱ» հեռուստաընկերության հանգանակությունը, տեղական ցույցերը, բազմաթիվ մեծ եւ փոքր ակցիաները, նոր կազմակերպությունների եւ նախաձեռնությունների առաջանալը, երիտասարդության ակտիվացումը, նոր սերնդի հասարակական գործիչների հանդես գալը եւ այլն: Սա մի վիճակ է, որի մասին կարելի էր միայն երազել դեռ մեկ տարի առաջ: Այս առումով Շարժումը շատ ավելի կարեւոր նպատակի է հասել, քան նույնիսկ իշխանության գալը, որովհետեւ դեռ հարցական է, թե իշխանության գալով` կկարողանա՞ր այս նույն գործընթացները նույն հաջողությամբ առաջ տանել: Հասարակական ակտիվացման, ինքնակազմակերպման գործընթացը պետք է շարունակի մնալ Շարժման գործընթացի կիզակետում, եւ եթե գործընթացը շարունակվի ու ծավալվի, ապա վերջնականապես անհնար կդառնա Հայաստանում հին ձեւով կառավարել: Արդեն այսօր դա, մեծ հաշվով, հնարավոր չէ: Եւ այս առումով նույնիսկ երկրորդական կարող է դառնալ այն հարցը, թե ո՞վ է գտնվելու իշխանության մոտ: Ցանկացած ապագա կառավարություն, գալով իշխանության, պետք է ունենա այնպիսի հասարակություն, որը թույլ չտա կառավարությանը ղեկավարել երկիրը այն փնթի գեղական ձեւերով, որով կառավարում էր Ռ. Քոչարյանը, եւ որով շարունակում է կառավարել այսօրվա ինքնահռչակ իշխանությունը: Իհարկե, երբ ասում եմ, թե կառավարության հարցը կարող է երկրորդական դառնալ, ի նկատի չունեմ այսօրվա կառավարությունը, քանի որ ինչքան էլ այսօր դրա ներկայացուցիչները եւ կողմնակիցները չփորձեն պուպուշ բալեք ձեւանալ, նրանցից յուրաքանչյուրը պետք է հիշի, որ նա այսօր իշխանության մոտ է, որովհետեւ մարտի 1-ի երեկոյան սպանվել են ՀՀ քաղաքացիները: Բայց ցանկացած այլ նոր կառավարություն, ով էլ լինի դրա կազմում, չի կարողանալու երկիրը ղեկավարել հին ձեւով: Այսինքն` Հայաստանի իրավիճակն այսօր հետեւյալն է. ընդդիմադիր շարժումը չունեցավ բավականաչափ ռեսուրս, որպեսզի լուծի իշխանափոխության հարցը, բայց մյուս կողմից` նա կարողացավ մոբիլիզացնել բավականաչափ ռեսուրս, որպեսզի անհնարին դարձնի վերադարձը դեպի 2007 թվականի ամռան վիճակ եւ ընդդիմադիր շարժման ճնշում: Այս առումով, ի դեպ, խորհուրդ կտայի առանձնապես չնյարդայնանալ Շարժման ընդդիմախոսների նկատմամբ, քանի որ այդ մարդիկ պարզապես անցյալ ժամանակում են մնացել եւ չեն զգացել որակապես նոր ժամանակների առաջ գալը: Այդպես միշտ է լինում պատմական շրջադարձային պահերին: Հասարակության մի մասը չի հասցնում, այսպես ասած, փոխել իր ներքին ժամացույցը: Կանցնի մեկ-երկու տարի, եւ նրանցից շատերը աննկատորեն կանցնեն նույն «լեզվի», որով այսօր մենք ենք խոսում, ինչպես որ 80-ականների Շարժման բազմաթիվ հակառակորդներ այսօր օգտագործում են նույն արժեքային լեզուն, որը ձեւավորվեց այդ շարժման ընթացքում: Մենք ապրում ենք մի գեղեցիկ ժամանակահատված, երբ վերականգնվում է մեր հասարակության սերը, հարգանքը, հպարտությունը իր իսկ նկատմամբ: Արդեն ակնհայտ է, որ Շարժումը հնարավոր չեղավ ճնշել: Իսկ դա ավելի քան լուրջ խնդիր է այսօրվա կառավարության համար: Սա նշանակում է, որ ուշ թե շուտ իշխանափոխության հարցն էլ լուծվելու է: Բայց այդ ժամանակ մենք արդեն կունենանք նոր հասարակություն, որին ցանկության դեպքում էլ շատ դժվար կլինի կառավարել այնպես, ինչպես դա արվում է այսօր, եւ ուրեմն Շարժումն իր նպատակները լուծած կլինի լիովին: Միայն թե ոչ մի դեպքում ոչ մի ներում չպետք է լինի ոչ միայն մարտի 1-ի գլխավոր դերակատարների, այլեւ այսօր նրանց ստվերում թաքնված մանկլավիկների համար: Ամեն մի Շարմազանով եւ Իսագուլյան, որոնք այսօր փորձում են երկխոսության մասին խոսել, պետք է գիտակցեն, որ ոչ միայն իրենց գերադասները, այլեւ անձամբ նրանք ունեն այն, ինչ այսօր ունեն շնորհիվ մարդկային զոհերի, ու որ առնվազն բարոյական պատասխանատվություն են կրում դրա համար:
ՀՐԱՆՏ ՏԷՐ-ԱԲՐԱՀԱՄԵԱՆ
…քո ներսի Աստվածը ընդվզում է քո ներսի Սատանայի դեմ, ու նրան չի կանգնեցնում անգամ խաչվելու հեռանկարը: Նա չի ձգտում հրեշտակ երեւալ, նա ցուցադրում է, որ իր ներսում Աստծո եւ Սատանայի պայքարը չի ընդհատվում ու չի ընդհատվելու ոչ մի վայրկյան, եւ նա իր ներսի Սատանային հաղթելու համար ուրիշներին օգնության է կանչում: Նա չի ուզում լինել հերոս, նա ուզում է լինել Քաղաքացի...
Eight members of the "Committee in Defence of Political Prisoners" have stated that they join the protest action of 28 political prisoners who had announced a one-day hunger strike as a protest action against the "hypocritical and inconsistent policy of the Council of Europe."
Among those who have joined the protest action are the following persons: well-known film director Tigran Khzmalyan, human rights activist Vardan Arutyunyan, former vice-speaker of parliament and former political prisoner Karapet Rubinyan, commander of special battalion "Shushi" lieutenant colonel Zhirair Sefilyan, chairman of the NGO "Women of Armenia" Gayane Martirosyan and others.
"As a sign of solidarity with our comrades, who continue their heroic struggle for free and democratic Armenia even in prison, we, the members of the 'Committee in Defence of Political Prisoners', announce our own hunger strike on November 20," runs the statement of the Committee.
We remind you that the imprisoned activists of the opposition have declared their intention to hold on November 20 a one-day hunger strike in protest against "inconsistency and hypocrisy of the Council of Europe."
28 activists have disseminated their statement addressed to the Supreme Commissioner for Human Rights of the Council of Europe Thomas Hammarberg and running that despite their deep respect to his person and activities they refuse to meet him. They have motivated their refusal by passiveness of European bureaucratic structures.
The authors of the statement express their bewilderment with the fact that the European structures and, first of all, the Council of Europe, having in their hands a full set of facts about lawlessness and falsifications on the elections, have recognized the officially proclaimed results of the elections, having untied the hands of the ruling administration to launch repressions against their own people, and "to savagely disperse peaceful meetings and hold bloody massacres."
Among the authors of the statement are the former deputy general public prosecutor Gagik Dzhangiryan, former minister on incomes and member of the board of the "Republic" Party Smbat Aivazyan, and other activists of the opposition, namely: Vardan Malkhasyan, Musheg Sagatelyan, David Matevosyan, Samvel Karapetyan, Tigran Melkonyan, Petros Makeyan, Ashot Zakaryan and others.
See earlier reports: "Hammerberg reveals results of studying post-election events in Armenia," "Armenia: rallies in defence of political prisoners continue," "In Armenia, two residents of the city of Maralik go on hunger strike in support of arrested oppositionist," "Armenians of Europe rally in Brussels to protest on events in Yerevan."
Author: Lilit Ovanisyan, CK correspondent
Caucasian Knot information
Levon Ter-Petrosyan’s Interview to the A1+ News Agency
Mr. President, in your speech on 17 October you had promised always to keep the society informed about the developments concerning the resolution of the Karabagh conflict. Would it be correct to regard the meeting between the presidents of Russia, Armenia, and Azerbaijan – Medvedev, Sargsyan, and Aliyev – as one such development?
First, I have not forgotten my promise. Moreover, in order to make our conversation more grounded, I would like to remind the readers the appropriate excerpt of the speech: “We are going to witness developments of utmost importance regarding the resolution of the Karabagh conflict in the upcoming several months, which at this stage make our domestic problems secondary. We are going to follow these developments carefully, to assess the adequacy of the steps taken by the Armenian authorities in response to the situation, always to keep the society informed about the process of resolving the Karabagh conflict, and to thwart or minimize the threats to the interests of the Armenian side.” As for your question, the Moscow declaration should definitely be considered as one of the most important developments in the process.
Some people have gotten the impression that the declaration is more of a formality and that it is devoid of any real content.
Only people unfamiliar with the details of the process of resolving the Karabagh conflict can form such an erroneous impression. For experts it is just the opposite - a very telling document, because it clarifies several principal and specific issues. We should also realize that the document is just the tip of the iceberg, and that it has a very comprehensive base, the content of which is not difficult to guess.
Which are the principal and specific issues you referred to?
The very first article of the declaration contains a worrisome formulation, according to which “the conflict in Karabagh will be resolved according to the principles and norms of international law, as well as the decisions and documents adopted on their basis.” It is not the platitude about the “principles and norms of international law” that is the source of concern here, but the mention of the “decisions and documents adopted on its basis.” The latter presupposes, undoubtedly in response to Azerbaijani demands, the Resolution 62/243 of the General Assembly of the UN and the Resolution 1614 of the Parliamentary Assembly of the European Council, which recognize Azerbaijan’s territorial integrity and demand the withdrawal of Armenian forces from Azerbaijani territories adjacent to Karabagh.
The second article of the Moscow declaration states unequivocally, that the Madrid proposal submitted by the co-chairmen of the Minsk Group on 29 November, 2007, will form the basis of the resolution of the Karabagh conflict. Since I have discussed the content of that proposal in detail in my 17 October speech, I am not going to talk about it now. I would like to remind only that the harmonization of the two [relevant] principles of international law – the sanctity of territorial integrity and the right to self determination – is the essence of that proposal.
The preamble and article 4 of the declaration talk about the resolution of the Karabagh conflict through the ongoing direct dialogue between Armenia and Azerbaijan, which in essence defines a new format regarding the parties to the conflict. The declaration thus buries once and for all the resolution adopted during the Budapest summit of 1994, which had recognized Nagorno-Karabagh as a full, third party to the conflict with all the appropriate rights. This means that Karabagh is going to have no role in the subsequent negotiations that are going to decide its fate.
The fact that the two conflicting parties – Armenia and Azerbaijan –have essentially given their consent to the Madrid principles, must, nonetheless, be considered the most important result of the Moscow declaration, which is an unprecedented event in the entire process of [negotiations] to resolve the Karabagh conflict. The problem is that the three previous proposals of the Minsk Group co-chairmen – the “phased plan,” the package deal,” and the idea of a “common state” - have not received the approval of the conflicting parties, and have therefore been taken out of the agenda. Both the “phased plan” and the “package deal” were rejected by Karabagh, while the “common state” idea was rejected by Azerbaijan. The signatures of Serge Sargsyan and Ilham Aliyev on the Moscow declaration signify the beginning to the final phase of the resolution of the Karabagh conflict.
Didn’t you forget the Key West proposal?
The Key West proposal was not an official proposal of the co-chairmen of the Minsk Group. But regardless, that proposal also was not accepted by one of the parties – Azerbaijan.
Doesn’t the Russian initiative contradict the opinion expressed in your latest speech that the decisive role in resolving the Karabagh conflict will be played by the West?
Not at all. Even though the meeting in Moscow is a turning point, it is just the beginning of the process. The process now continues in Europe, and it will in all likelihood end in the United States in December. In other words, even though the apparent honor of opening the process has been granted to Russia, the sole power of ending it will belong to the West. Both Sargsyan and Aliev have participated in the Moscow meeting if not under duress, then with poorly veiled reluctance. Despite the differences in their reasons, they both are going to prefer the West’s mediation.
What role will be granted to the Minsk Group, which, the declaration insists, should continue to exists and operate?
The more the role of the Minsk Group is emphasized and the more compliments are made in its address the deeper the suspicions about disagreements inside it become. Despite being a useful instrument, it is basically a diplomatic cover for achieving the aims of the mediator countries.
The Financial Times
By Haig Simonian, recently in Yerevan
Published: November 3 2008
Gathered for an evening of talk and music to celebrate their city’s anniversary, the mood is palpably upbeat among the crowds in Republic Square, the traditional meeting place in Armenia’s capital.
Clever lighting brings out the best in the four stately curved buildings that define the huge space, as popular for gatherings in communist times as it is today. In front, a large stage stands by the neo-classical national museum for the rock band and assorted dignitaries involved.
But once the music stops on the dot of 11pm, the square in Yerevan empties in minutes. As the stragglers leave, no less than 12 police cars descend on the increasingly deserted space, warning lights ablaze.
Their presence is a reminder of the political tensions that lurk below the surface, even eight months after contested presidential elections. Within days of the February vote, unrest erupted as Levon Ter-Petrosian, the country’s first post communist president, accused the victor Serge Sarkisian, a former defence minister, of ballot-rigging.
Mr Ter-Petrosian was seeking a return to power after being ousted in 1998 by Robert Kocharian, Mr Sarkisian’s mentor. His claims and subsequent big public demonstrations culminated in a police crackdown that left 10 dead and 75 opposition supporters in prison.
On this particular evening in Republic Square, there are no incidents. But, opposition leaders say political repression is still widespread in one of the most strategically significant parts of the Caucasus.
Armenia is not alone in facing accusations of repression and electoral fraud. Neighbouring Georgia has seen growing criticism of the allegedly authoritarian rule of president Mikheil Saakashvili, though there has been greater unity since the country’s brief conflict with Russia. And in Azerbaijan, last month’s elections produced predictable claims by the opposition that the polls were a sham.
Armen Harutiunian, Armenia’s ombudsman and the man entrusted with protecting human rights, says the government has resorted to “the methods of 1937” to consolidate power and curb opposition, referring to Stalin’s purges.
Mr Harutiunian, a lawyer who headed Armenia’s public administration academy before his appointment in 2006, is equally dismissive of parliament, which he says is overwhelmed by parties loyal to the government.
“The government only wants an opposition for decoration to please the west. There’s no real opposition,” he argues.
Mr Harutiunian swats away the official investigation set up to examine the post election violence as “a farce”. And he claims the government has applied direct and indirect pressure to limit his own efforts to uncover political abuse.
Opposition leaders reinforce such claims. Levon Zouhrabian, a top official of Mr Ter-Petrosian’s Armenian National Congress party, accuses the government of taking unprecedented action to restrict freedom of speech. “There are people who have spoken out and regretted it, but we are not afraid”, he says. Such comments are echoed by MPs from the Jarangoutioun (Heritage) party, the only opposition group still represented in parliament.
Oct 16th 2008 | BAKU, TBILISI AND YEREVAN
from The Economist print edition
An edgy neighbourhood has become both more dangerous and more important
... it is the three countries of the south Caucasus—Georgia, Azerbaijan and Armenia—that are the bigger story now, for they are the cockpit in a new clash between Russia and the West. The main reason these tiny countries matter, despite a combined population of only 16m or so, is geographical. Perched next to Turkey, north of Iran and south of Russia, this is a place where empires have long met—and clashed. Russia never reconciled itself to losing control of the Caucasus when the Soviet Union broke up in 1990-91. Moscow has been visibly fretful about rising Western influence.
[Read the full story]
Հոդված 4. «ՏՐԱՄԱԲԱՆՈՒԹՅՈՒՆՆ ԸՆԴԴԵՄ ՀԻՍԹԵՐԻԱՅԻ»
Հայկական Ժամանակ, 3.05.2008
Երբ ասում ենք, թե մարտի 1-ի դեպքերի պաշտոնական վարկածը հակասական է, չափից ավելի մեղմ ենք արտահայտվում:
Խնդիրը այն է, որ պաշտոնական վարկած, որը հետեւողականորեն, առանց ներքին ակնհայտ հակասությունների կշարադրեր դեպքերի ընթացքն ու կբացահայտեր պատճառահետեւանքային կապերը, ուղղակի գոյություն էլ չունի: Ավելին, եթե ուշադիր հետեւեք, ոչ միայն վարկած, այսինքն` փաստերի շարադրանք գումարած վերլուծական մեկնաբանություն, այլեւ ուղղակի սոսկ մեկը մյուսին հետեւող դեպքերի շարադրանք էլ գոյություն չունի: Կան ինչ-որ պատառիկներ` համեմված պաթետիկ փրփրակալումներով, կամ էլ անհոդաբաշխ կիսաամոթխած մրթմրթոց: Պատճառը շատ պարզ է: Առհասարակ, եթե մարդ ցանկություն ունի ճշմարտությունը պարզելու, նա գրեթե միշտ դա կարողանում է անել: Այլ հարց է, որ եթե ցանկությունն անկեղծ չէ, այդ պարագայում նույնիսկ ամենախելոք մարդը ինչերին ասես չի հավատա: Առ այսօր մարդկությանը ճշմարտություն պարզելու երկու մեթոդ է հայտնի` փորձարարական եւ տրամաբանական: Մեր դեպքում փորձարարականը ենթադրում է մարտի 1-ի ականատեսների հետ անմիջական զրույց, ինչը բարդ չէ, քանի որ դրանք հարյուրհազարավորներ են: Բայց նույնիսկ եթե ձեր շրջապատում ականատեսներ չկան, ապա համարձակորեն կարող եք դիմել զուտ տրամաբանական մեթոդին, որովհետեւ եթե խոսքը փետրվարի վերջին 10 օրվա մեջ Հայաստանում կատարված իրադարձությունների մասին է, ապա դուք կարիք չեք ունենա բարդ տրամաբանական գործողությունների, այլ ընդամենը այնպիսինների, որոնք ցանկացած մարդ արարածին իրավունք են տալիս կոչվել բանական եւ տարբերվել անբան կենդանուց: Քանզի խնդիրն այն է, որ հենց որ դեպքերը ուղղակի իրար հետեւից շարում ենք ժամանակագրական կապով, գրեթե առանց որեւէ հավելյալ վերլուծության ամեն ինչ պարզ է դառնում ցանկացած մարդու համար, ով մտավոր արատներ չունի:
Եւ իրոք, փորձենք այս ճանապարհով ստուգել իշխանամետ ամենատարածված պնդումներից մեկը, իբր Հայաստանում տեղի է ունեցել ապստամբություն: Ընդ որում, նախապես կրկին շեշտենք, որ տողերիս հեղինակը բացարձակ որեւէ անօրինական կամ բարոյապես դատապարտելի բան չի տեսնում ժողովրդական ապստամբության մեջ, քանի որ այդ իրավունքը ամրագրված է ՄԱԿ-ի Մարդու իրավունքների հռչակագրերով, եւ ապստամբության դեպքում էլ, համոզված եմ, որեւէ լուրջ խնդիր լեգիտիմության հետ չէինք ունենա ո՛չ արտերկրում, ո՛չ էլ առավել եւս երկրի ներսում: Այսինքն, եթե ապստամբության փորձ լիներ, դա ժխտելու որեւէ շահագրգռվածություն ես չէի ունենա: Եւ այսպես, փետրվարի 19-ին Հայաստանում տեղի ունեցան ընտրություններ, որոնց մանրամասներին քիչ թե շատ ծանոթ ցանկացած մեկը ոչ միայն ապստամբությունը, այլեւ կեղծիքների հեղինակների հրապարակային կախաղան բարձրացնելն էլ կարող էր արդարացնել: Հաջորդ երկու օրը տեղի են ունենում աննախադեպ բողոքի հանրահավաքներ եւ երթեր, ընդ որում` հանրահավաքի շարքային մասնակիցներն այն աստիճան վրդովված են, որ նույնիսկ առաջին նախագահի խոսքն են ընդհատում (երբ փետրվարի 20-ի երեկոյան իր եզրափակիչ ելույթում Տեր-Պետրոսյանը իր նախադասություններից մեկը սկսեց «վաղը...ե բառով, ժողովուրդը նրան ընդհատեց` «հիմա, հիմաե կոչերով, որտեղից էլ Շարժման այդ կարգախոսը ծնունդ առավ): Ենթադրենք, թե ընդդիմությունն այս պարագայում պատրաստվում է ապստամբության: Տրամաբանական է, որ ապստամբության պատրաստվողը պետք է շտապի եւ նախաձեռնություն ցուցաբերի: Մանավանդ որ գաղտնիք չէր «Երկրապահիե գործոնի առկայությունը: Զինված ապստամբության համար հրաշալի պայմաններ էին ստեղծված, բայց, չգիտես ինչու, ենթադրյալ ապստամբները հապաղում էին ու սպասողական մարտավարություն որդեգրում: Ապստամբության պատրաստվողի տեսակետից անժամկետ հանրահավաքներ հայտարարելը, ժողովրդին երգացնել-պարացնելը որեւէ իմաստ չունի: Հակառակը, նա իրեն դնում է բավականին խոցելի վիճակի մեջ: Նախ ժամանակ է տալիս իշխանությանը, երկրորդ` մանավանդ գիշերները անպաշտպան վիճակի մեջ է հայտնվում: Լավ, բայց ենթադրենք` ապստամբություն նախապատրաստողներն ինչ-որ բանի էին սպասում: Ասենք, ժողովրդի քանակի աճին: Այս դեպքում ապստամբությունը պետք է տեղի ունենար փետրվարի 26-ին, երբ ժողովրդի քանակը հասավ գագաթնակետին, ու պարզ էր, որ ավելի մեծ զանգված թերեւս հնարավոր չէր լինի հավաքել, իսկ իշխանությունները հոգեբանական տեսակետից ուղղակի կոտրված էին Սերժի հանրահավաքի խայտառակ տապալումից հետո: Սակայն ապստամբություն էլի տեղի չունեցավ: Բայց ենթադրենք, որ ապստամբություն նախապատրաստողները որոշում են էլի սպասել... չգիտես ինչի: Սպասեցին: Եկավ մարտի 1-ի լուսաբացը: Ոստիկանությունը իբր օպերատիվ տվյալներ է ստանում հանրահավաքի մասնակիցների մոտ զենք լինելու մասին: Մնացածը գիտեք: Թե ինչ հակասություններ է պարունակում ոստիկանության վարկածը մարտի 1-ի առավոտյան դեպքերի մասին, չենք մանրամասնում. թերահավատները կարող են ուղղակի դիմել ՀՀ մարդու իրավունքների պաշտպանի զեկույցին: Այդ հակասություններն այնքան շատ են, որ եթե որեւէ մարդ դեռ կարող է իրեն թույլ տալ հավատալ ոստիկանական վարկածին, ապա նա ուղղակի ինքնահարգանքից զուրկ է: Մարտի 1-ի առավոտյան դեպքերի մասին ընդամենը մեկ նրբերանգ պատկերացնենք: Պատկերացնո՞ւմ եք ապստամբության նախապատրաստվող մարդուն, որի ձեռքին զենք է, պատկերացնո՞ւմ եք այդ մարդու հոգեբանական վիճակը: Իսկ հիմա պատկերացրեք, որ այդ մարդը բախվում է միայն մահակներով ու վահաններով զինված ոստիկանների հետ: Հիշեք, որ մարդը, ըստ պաշտոնական վարկածի, զինված է նռնակներով, հրազենով եւ ալկոհոլի ու թմրանյութի ազդեցության տակ է: Ու հիմա փորձեք պատկերացնել, որ այդ մարդը բախման ընթացքում չի օգտագործում իր ձեռքի տակ եղած հրազենը (իսկ ոստիկանական ոչ մի հաղորդագրություն չի ազդարարում ցուցարարների կողմից հրազենի օգտագործման մասին): Պատկերացրեցի՞ք: Եթե` այո, ուրեմն լուրջ հիմքեր կան կասկածելու, որ դուք խնդիրներ ունեք կա՛մ ձեր բանականության, կա՛մ ձեր խղճի հետ: Ենթադրել, որ ապստամբության նախապատրաստվող զինված մարդը չի օգտագործել զենք ոստիկանության հետ բախման ընթացքում, մեղմ ասած, շատ դժվար է: Բայց պարզվում է` սրա «բացատրություննե էլ կա: Մի տեղ կարդացի, թե այդ պահին հանրահավաքի մասնակիցները ուղղակի ապստամբության հրահանգ չեն ունեցել, դրա համար էլ գործի չեն դրել զենքը: Սա, իհարկե, արդեն մտքի գոհար է, եւ բանավեճը այդպիսի պնդում անողի հետ վերածվում է իսկական զավեշտի: Պատկերացրեցիք, չէ՞. ձեզ մահակներով ծեծում են, դուք հարբած եք կամ գտնվում եք թմրանյութի ազդեցության տակ, դուք ունեք զենք: Բայց... Բայց դուք այդ վիճակում զենքը գործի չեք դնում, քանի որ չունեք հրահանգ: Այսինքն, այդ ամենով հանդերձ, դուք ցուցաբերում եք այնպիսի կարգապահություն, ասես գերմանական սպա լինեք: Լավ, ենթադրեք սա էլ այսպես: Հասանք մարտի 1-ի երեկոյին: Հարյուրհազարավոր մարդիկ գրեթե բոլոր կողմերից շրջապատված են զորքով եւ ոստիկանությամբ: Շարունակենք ենթադրել, թե նախապատրաստվում է ապստամբություն, չնայած վերոշարադրյալից հետո այդպես ենթադրելը արդեն առնվազն անլուրջ է: Բայց մենք ներողամիտ ու համբերատար լինենք ու ենթադրենք: Ժամը 9-ի կողմերը իշխանությունները 18 տարեկան զորակոչիկներին առաջ են գցում ժողովրդի վրա: Ժողովուրդը արդեն զինված է ինքնապաշտպանվող ժողովրդի բոլոր սովորական միջոցներով, բացի հրազենից: Եթե որեւէ մեկը մարտի 1-ի առավոտվա դեպքերից հետո կարող է սա անօրինական համարել, կներեք, բայց նա անառակի որդի է եւ փարիսեցի, որովհետեւ երբ կառավարությունը բառացիորեն բռնաբարում է օրենքի տասնյակ կետեր, միայն ծայր աստիճան անբարո եւ կեղծավոր մեկը կարող է դատապարտել ժողովրդի ինքնապաշտպանությունը: Զորքը գրոհում է ու, բնականաբար, նահանջում: Ինչո՞ւ բնականաբար: Որովհետեւ անզեն ժողովրդի դեմ թրքորեն խրոխտացողը թրքորեն էլ նահանջում է փոքր իսկ դիմադրության դեպքում: Եւ ի՞նչ պետք է անեն նման դեպքում մարդիկ, որոնք ապստամբություն են նախապատրաստում: Լենինի ապստամբության տեսությանը ծանոթ լինել պետք չէ, որպեսզի հասկանալի լինի, որ ապստամբները, օգտվելով զորքի նահանջից եւ խուճապից, պետք է գրոհեն: Բայց զարմանալի է` գրոհի չի ենթարկվում նույնիսկ բացարձակ անպաշտպան քաղաքապետարանի շենքը: Գրոհ չի ձեռնարկվում նաեւ Հանրապետության հրապարակի ուղղությամբ, որը շատ մոտիկ էր, եւ ուր շարված զորքերը հազիվ թե ավելի քաջաբար կռվեին, քան Գրիգոր Լուսավորչի ուղղությամբ գրոհած նրանց գործընկերները: Բայց «ապստամբներըե շարունակում են մնալ իրենց տեղում: Ո՞ւմ եւ ինչի՞ն էին նրանք սպասում: Հռետորական հարց: Հիմա համոզվեցի՞ք, որ ճշմարտության փնտրտուքը պարզից էլ պարզ խնդիր է: Մնում է այս ամենի հերքելու միայն մի ճանապարհ` լղոզել մտքերը, խուսանավել կամ էլ հիսթերիկ ու անբովանդակ հայտարարություններ անել: Եւ դա պատահական չէ: Տրամաբանությունը եւ բանականությունը սերտորեն կապված են ժողովրդավարության հետ, իսկ բռնակալությունը միշտ էլ ստիպված է դիմել իռացիոնալ դրսեւորումների: Տրամաբանությունը հերքողների վրա նյարդայնանալ պետք չէ, նրանք, միեւնույնն է, պարտված են, բայց մարտի 1-ի քենը ամուր պահեք ձեր սրտերում, մինչեւ գա հատուցման պահը:
ՀՐԱՆՏ ՏԷՐ-ԱԲՐԱՀԱՄԵԱՆ
Հոդված 3. «Այստեղ թուրքն է անցել»
Հայկական Ժամանակ, 1.04.2008
Սա առաջին դեպքը չէ, երբ իշխանամետ ուժերը ընդդիմության կողմնակիցներին եւ հանրահավաքի մասնակիցներին «թուրք» «փաղաքշական» հորջորջումով են անվանում: Ավելորդ է ասել, որ սա ոչ այլ ինչ է, եթե ոչ քաղաքացիական պատերազմի մթնոլորտի սերմանում երկրում, որովհետեւ բոլորին պարզ է, որ «թուրք» ասել է` թշնամի: Ոչ թե քաղաքական հակառակորդ, այլ թշնամի, որի հետ ոչ թե երկխոսության մեջ են մտնում, այլ որի ուղղությամբ կրակում են, որի դեմ պայքարում են կենաց-մահու պայքարով: Ավելորդ է ասել նաեւ, թե սա որքան վտանգավոր եւ ուղղակի մոլագարության աստիճան կործանարար քարոզչություն է մի երկրում, որի բնակչությունը ընդամենը 3 միլիոն է, որից, միայն պաշտոնական տվյալներով, 350 հազար, իսկ իրականում շատ ավելին հայտնվում են այդպիսով թուրքի կարգավիճակում: Այդ հարյուրհազարավորները, դուր է գալիս ինչ-որ մեկին, թե` ոչ, հայ են, այս երկրի քաղաքացի են, հանրության լիիրավ անդամ են, եւ հաշվի չնստել նրանց հետ ու դեռ ավելին` չխորշել նրանց թշնամի հայտարարել, նշանակում է երկիրը ստույգ կործանման առաջնորդել: Այս ամենը պարզից էլ պարզ է, եւ ապշեցնող է, որ կան մարդիկ, որ այս պարզագույն ճշմարտությունները չեն կարող ըմբռնել: Չենք էլ հարցնում նույնիսկ, թե ի՞նչ իրավունքով է ինչ-որ մեկը, ասենք, ինձ, ի թիվս ցույցի շարքային այլ մասնակցի, թուրք անվանում, այսինքն` ուղղակի վիրավորում ինձ, ինձ հետ միասին վիրավորում Մյասնիկյանի արձանի մոտ հավաքված ծով բազմությունից յուրաքանչյուրին: Լավ, ջահանդամ ես. բա թուրքի դեմ կռված հազարավոր տղերքը, ամբողջ մարմինը թուրքի արձակած բեկոր` Սասուն Միքայելյանը, մնացյալները` երկրապահ, ազատամարտիկ, իրենք ո՞ր օրվանից թուրք ու ավելի վատ հայ դարձան, քան մեզ թուրք անվանողները, որոնց մեջ, ի դեպ, զգալի թիվ են կազմում նրանք, ով Ղարաբաղի մասին իմացան 88-ին եւ այն ժամանակ էլ վայրահաչում էին Շարժման դեմ, իսկ հիմա կուրծք են ծեծում իբր Ղարաբաղի ու Ցեղասպանության համար: Այս ամենը չենք էլ հարցնում: Եթե մարդ ինքն այս ամենը չի հասկացել, հազիվ թե ուրիշի բացատրածով հասկանա: Իրականում խնդիրն ավելի խորն է. քանի որ մեր ուռա-պատրիոտների ու մոլի «հակաթուրքերի» մեծ մասը վերջին մի 20 տարում են հանկարծակի իրենց մեջ բացահայտել ազգիս մեծն հայրենասերների, իսկ մինչ այդ ամբողջովին նվիրված են եղել ինտերնացիոնալիզմի անմահ գործի գովերգմանը եւ մինչ այժմ էլ, չնայած արտաքնապես ընդունված «ազգայնական» ճոռոմաբանությանը, մեծավ մասամբ անտեղյակ են թե՛ հայոց մշակույթից, թե՛ հայոց պատմությունից, նրանք իրականում չեն էլ հասկանում` ինչից են խոսում, երբ ճառում են հայ-թուրքական հակադրությունից: Իրականում նրանց հակաթրքությունը ոչ միայն «քիչիկ մը» ուշացած է արթնացել, այլեւ ծաղրանկարային ու կեղծ է: Ինտերնացիոնալիզմի դասերի ժամանակ նրանց ներկայացրել են հայ ազգայնականության այլակերպված մի պատկեր, որն էլ նրանք, հայրենասեր վերամկրտվելով հալած յուղի տեղ ընդունելով, սկսել են դավանել: Հայ ավանդույթի հետ դա ոչ մի կապ չունի:
Հայ հայրենասիրության աղավաղված այդ պատկերը ներկայացնում է հայ-թուրքական հակադրությունը որպես ռասիզմի մի տեսակ, ըստ որի` հայերն ու թուրքերը գենետիկորեն անհամատեղելի հանրություններ են: Այդպիսի ռասիստական երանգ իրական հայ հայրենասիրությունը, բնական է, երբեք չի ունեցել: Գիտությանն էլ հայտնի է, որ հայերն ու թուրքերը գենետիկորեն կամ ֆիզիկական մարդաբանության տեսակետից առանձնապես հեռու չեն, ինչը ակնհայտ է նաեւ անզեն աչքի համար: Ուրեմն` ինչո՞ւմն է եղել խնդիրը: Հայկական ավանդական աշխարհայացքի համար թուրքը հային հակադրվել է ոչ թե որպես այլ արյուն ու գեն ունեցող, այլ որպես մշակութային հակառակորդ: Հայերը միշտ հակադրել են իրենց թուրքերին որպես առաջադեմ, համամարդկային եւ եվրոպական արժեքները ուղենիշ ընդունող, քաղաքակիրթ, ավելի ազատ հասարակություն` ի համեմատություն հետամնաց, բարբարոս, ասիական, անազատ թուրք հասարակության: Սա է եղել հայկական գաղափարախոսությունը, աշխարհի ընկալման կերպը դարերի ընթացքում դեռ թուրքերի հայտնվելուց էլ առաջ, երբ հայերը զատել են իրենց Արեւելքից: Այդպես է եղել միջնադարում, այդպես է եղել եւ նոր դարերում: 19-րդ դարի հայերի ազատագրական պայքարը ընկալվել է դրա գաղափարախոսների կողմից` սկսած դեռ Աբովյանից, Նալբանդյանից ու Նազարյանից մինչեւ Գրիգոր Արծրունի, Րաֆֆի, Քրիստափոր Միքայելյան եւ այլն, միայն այդ համատեքստում` որպես ազատականության եւ առաջադիմության պայքար ընդդեմ բռնակալության: Ազատագրական այդ պայքարը երբեք չի ստացել սոսկ ազգային հիմնավորում. այն ձեւակերպվել է որպես «Ասիո խավարի մեջ առաջադիմության եւ եվրոպականության լույսը» տարածելու նպատակ ունեցող, որպես լուսավորչականություն: Եւ հայ-թուրքական պայքարը այլ կերպ չի իմաստավորվել երբեք: Նույնիսկ ավելի արմատական ազգայնական համարվող ցեղակրոնությունը չի դրել կենսաբանական իմաստով ռասայի խնդիր, այլ միայն մշակութային` ոգեղեն առումով տարբեր տեսակների հակադրման հարց: Եւ այսպես է եղել ոչ միայն մտավորական խավը: Տարիներ առաջ Վայոց ձորում անձամբ դաշտային նյութեր եմ հավաքել հայ-ադրբեջանական հակամարտության վերաբերյալ. այդ շրջանի գյուղացիները նույն կարծիքի էին հայերի եւ թուրքերի հակադրության մասին, նույն մշակութային հակամարտության եզրերով էին ներկայացնում այն: Դրանից դուրս հայ-թուրքական հակադրությունը զրկվում է որեւէ իմաստից, որեւէ ներքին մոտիվացիայից:
Այժմ բացատրեմ, թե ինչի՞ համար եմ հիշեցնում «ակադեմիական» այս ճշմարտությունները, ինչո՞վ են դրանք ակտուալ այս օրերին: Խնդիրը նրանում է, որ նորահայտ հակաթուրք հայրենասերները, որոնք հայկական ավանդույթից կտրված` ենթադրում են, որ բաժանելով հայ հայրենասիրությունը հայ ազատականությունից եւ առաջադիմականությունից` կարող են հաջող ավարտի հասցնել հայ-թուրքական մրցակցությունը, չարաչար սխալվում են: Հայ ազգայնականությունը չի կարող միաժամանակ ժողովրդավարական արժեքներ չդավանել: Այլապես նա հայկական չէ, այլ ներազդված է օտարածին, հատկապես ռուսական ծագումով գաղափարներից: Եթե այսօր Հայաստանում ընդոծին հայկական ժողովրդավարական մոդելի փոխարեն փորձ է արվում կառուցել մինի-Ադրբեջան կամ մինի-Օսմանյան կայսրություն կամ, լավագույն դեպքում, մինի-Ռուսաստան, ապա պետք է հասկանալ, որ այս դեպքում ալիեւյան շկոլայի դեղատոմսերով կառուցվող «փոքր Ադրբեջանը» դատապարտված է պարտություն կրելու «մեծ եղբորից»: Պատճառը շատ պարզ է: Եթե մենք ընդօրինակում ենք ալիեւյան մոդելը, իսկ մենք այսօր հենց դրանով էլ զբաղված ենք, եթե մենք հակադրում ենք ժողովրդավարությունն ու ազատությունը «ազգայինին» ու «պետականին», ապա նույն Ադրբեջանի հետ մեր պայքարը «որակն ընդդեմ քանակի» մոդելի շրջանակներից փոխադրվում է «քանակն ընդդեմ քանակի» մոդելի, որի ելքը հասկանալի է առանց ավելորդ մարգարեացումների: Փոքր թուրքը մեծ թուրքին հաղթել չի կարող: Բացի այդ, հայ-թուրքական մրցակցությունը կորցնում է իր ողջ ներքին մոտիվացիան, խորքային իմաստը: Սա պետք է հասկանան նրանք, ովքեր «թուրք, թուրք» գոռալով` պաշտպանում են բացահայտ բռնակալական, ալիեւյան կարգերի հաստատումը ՀՀ-ում: Դրանով նրանք, կամա թե ակամա, նպաստում են այդքան դժվարությամբ ձեռք բերված Հաղթանակի արդյունքների անհետացմանը. Հաղթանակ, որը ձեռք է բերվել «առաջադիմական, ազատական ազգ ընդդեմ հետամնաց բարբարոսների» նույն այդ մոդելի շրջանակներում: Չի կարելի խաղալ Ալիեւի դաշտում եւ հաղթել նույն Ալիեւին: Բայց, ինչպես երեւում է, Հայաստանի իշխանության ղեկին գտնվող զույգն այլ մեթոդիկայի եւ այլ գաղափարախոսության չի էլ տիրապետում: Ավելի ցավալի է, սակայն, որ ինտերնացիոնալիզմի նախկին զոհ ու իր մտածողությունը ոչ հայկական տարրերից այդպես էլ չազատագրած մտավորականությունը նույնպես չի տիրապետում այս կարեւոր գիտելիքին: Չիմանալը, սակայն, մեղք չէ ինքնին. հանցանք է ժամանակին չհեռանալը:
ՀՐԱՆՏ ՏԷՐ-ԱԲՐԱՀԱՄԵԱՆ
Հոդված 2. ԵՐԵՎԱՆԻ ԻՆՔՆԱՊԱՇՏՊԱՆՈՒԹՅՈՒՆԸ
Հայկական Ժամանակ, 27.03.2008
Սույն հոդվածով սկսում ենք հայաստանյան մամուլից արտատպված հոդվածների մի շարք, որտեղ հեղինակները ներկայացնում են Հայաստանում հասարակական-քաղաքական զարգացումների հետ կապված իրենց խորքային ընկալումներն ու մեկնաբանությունները: Ամիսներ անց սույն հոդվածները պահպանում են իրենց ակտուալությունը եւ հանդիսանում են հայաստանյան իրականությանը առնչվող ազատ մտածողության փայլուն նմուշներ: (comité sda)Հոդված 1. ԻՆՉՈ՞Ւ ԵՍ ԴԱՐՁԱ ՀԵՂԱՓՈԽԱԿԱՆ
[19:13] 25 Հուլիսի, 2008
Համաժողովրդական շարժումը հայտարարություն է տարածել Ջավախքում ստեղծված իրավիճակի առիթով:
Համաժողովրդական շարժման կենտրոնն իր անհանգստությունն է հայտնում Ջավախքում ստեղծված իրավիճակի կապակցությամբ: Խորը մտահոգություն են առաջացնում օրերս տեղի ունեցած պայթյուններն ու կրակոցները, որոնց հետեւանքով կա երկու զոհ:
Մենք դատապարտում ենք Հայաստանի իշխանությունների վարած քաղաքականությունը տարածաշրջանի նկատմամբ, որը աչքի է ընկնում Ջավախքում առկա խնդիրների շարունակական անտեսմամբ եւ Վրաստանի իշխանությունների հետ համագործակցաբար դրանք լուծելու անկարողությամբ: Դրա փոխարեն Հայաստանի իշխանությունները մշտապես օգտագործել են Ջավախքի բնակչությանը իրենց նպատակների համար, մասնավորապես ապորինաբար ներգրավվելով վերջիններիս հայաստանյան ընտրական
միջոցառումներում:
Այսօր էլ, փոխանակ հանդես բերվեր հստակ մոտեցում կատարվածի վերաբերյալ, իշխանությունները սահմանափակվում են անհեթեթ հայտարարություններով, հիասթափություն եւ անտարբերություն առաջացնելով մեր հայրենակիցների շրջանում:
Բարեկամական Վրաստանի հետ ռազմավարական համագործակցության կողմնակիցը լինելով, Համաժողովրդական շարժումը մշտապես կարեւորել է Ջավախքում ժողովրդավարական գործընթացների խորացման, հասարակական կազմակերպությունների կայացման, մարդու իրավունքների պաշտպանության աստիճանի բարձրացման, հայ բնակչության ինքնակառավարման եւ լեզվամշակութային իրավունքներին առնչվող խնդիրները: Կոչ ենք անում Վրաստանի իշխանություններին այնպիսի անհրաժեշտ եւ համարժեք միջոցներ ձեռնարկել իրավիճակի կարգավորման նպատակով, որ որեւէ կերպ չտուժեն ջավախցիների հիմնարար իրավունքները, ազատությունները եւ արժանապատվությունը:
Arménie : des « progrès insuffisants » concernant les exigences de l’APCE, un débat d’urgence est donc nécessaire
Strasbourg, 20.06.2008 – Un débat d’urgence sur l’Arménie en session plénière de l’Assemblée parlementaire du Conseil de l’Europe (APCE) est nécessaire, de l’avis de Serhiy Holovaty, Président de la Commission de suivi de l’APCE.
M. Holovaty déclare dans une lettre adressée aujourd’hui au Président de l’Assemblée que Georges Colombier (France, PPE/DC) et John Prescott (Royaume-Uni, SOC), les co-rapporteurs de la Commission, ont jugé insuffisants les progrès réalisés à ce jour par les autorités arméniennes en réponse aux exigences formulées par l’Assemblée à la suite des violences survenues en février 2008 après les élections.
Les deux parlementaires ont effectué une visite de deux jours dans le pays (16-17 juin) afin d’évaluer les progrès réalisés, conformément à une décision antérieure prise par la commission à Kiev.
Unité de Communication de l’Assemblée parlementaire
Tel: +33 3 88 41 31 93
Fax : +33 3 90 21 41 34
pace.com@coe.int
www.coe.int/press
Messages
Tous les commentaires
